Ruigoordrede 2025
Amsterdam, 14 september 2025
Hooggeacht publiek!
Duizend jaar geleden was Ruigoord een eiland. Rond 1100 zijn sporen van de eerste bewoners aangetroffen. Geweldig! Is dat meegenomen in de viering van Amsterdam 750 jaar vraag ik me dan af? Maar dat wil niemand hier wellicht. Er zijn echter genoeg redenen voor! Ruigoord is een inspiratiebron voor democratie en stedelijke ontwikkeling, zo hebben eerdere Ruigoordredes mij geleerd.
Zou met het democratische systeem van nu Ruigoord destijds helemaal omringd geraakt zijn door polders, door industrie, door havengebied, door land gemaakt door mensenhanden? Zou Ruigoord dan de vrijhaven geweest zijn die ze nu is? Zou Amsterdam de stad geweest zijn die het nu is? Met of zonder grachtengordel, een verzameling bewoonbare eilanden, een Noordzeekanaal met zeesluizen, nieuw gegraven havenbekkens, industrie? Ik denk het niet. In ieder geval brengt de viering van 1000 jaar Ruigoord ons wel naar perioden waarin Amsterdam groots en creatief dacht. En waar het collectief belang voorop stond. Het kán nog, het is nog geen 2073 of 2100. Laten we er wel vast op voorsorteren, ik grijp deze Ruigoordrede daar graag voor aan!
Het is een grote eer en een genoegen om hier te staan in het bijzondere kerkje van Ruigoord. Een eer en een genoegen omdat Ruigoord Ruigoord is, omdat hier in dit kerkje zoveel kunstzinnige en culturele geschiedenis is geschreven, omdat Ruigoord een belangrijk onderdeel is van de geschiedenis én van de toekomst van Amsterdam. En het waren iconische mensen die deze Rede hier eveneens uitspraken: HJA Hofland in 1993, Arnold Heertje in 1996, Gerrit Komrij in 2003…… ook zij deelden hun analyses over het verleden en schetsen de toekomst. Doorwrochte redes, vol humor en prachtige zinsneden.
Stuk voor stuk waren ze somber, soms gitzwart. Dat past óók in deze tijd. En dat relativeert dan weer, iets wat we goed kunnen gebruiken. Hun redes zijn historische documenten die elke seconde uw aandacht verdienen en die kunstwerken in zichzelf zijn zoals hier op Ruigoord dagelijks vernieuwende ideeën vormkrijgen. En alle doordrenkt van de betekenis van Ruigoord, voor kunst, maatschappij en economie. Gelukkig. Ruigoordredes die de staat van stad en staat relateren aan de kwaliteit van de democratie. En met buitengewoon scherpe maar ook humoristische analyses over de stand van ons land en onze stad, die toen maar ook zeker nu waarde toevoegen.
Bijvoorbeeld HJA Hofland in 1993. Hij spreekt over de nieuw-Nederlandse agglomeratie. “Als de avondspits voorbij is, verandert het hier (in Nederland) in een dode stad. We bevinden ons in het ghetto voor halve etmalen, het centrale ghetto van de Nederlandse bureaucratie”. Hij vindt het maar saai hier, toen in Nederland.
Hij noemt Nederland een gewatteerde dictatuur, gekenmerkt door de onzegbare kaalheid van het Nederlandse anti-individualisme, daarin gesteund door de Amsterdamse hoogleraar J.W. Oerlemans die Nederland een één partijstaat noemt. “In het kort gezegd komt zijn inzicht hierop neer dat het geheel der bestuurders van land en stad, de bureaucratie, de politieke partijen en de gekozenen in de vertegenwoordigende organen langzamerhand dusdanig tot een gesloten geheel zijn verweven, dat van een werkelijke democratie niet meer kan worden gesproken.” Bijna hetzelfde stond vorige week in Het Parool: “Onze democratie dreigt ten onder te gaan”, aldus de journalisten Heijne en Lievisse Adriaanse. Maar aan het tegenovergestelde, aan polarisatie.
Interessant is dus dat we nu een keerzijde hiervan zien: polarisatie, met bestuurders en volksvertegenwoordigers die regering op regering en termijn op termijn niet meer in staat zijn gebleken om meerderheden te vinden (terwijl dat de kern is van wat politiek is) voor nijpende maatschappelijke vraagstukken als woningbouw, duurzame industrie, goed onderwijs voor iedereen, stikstof …. Nu verlangen we soms naar een verlichte enkele-partijenstaat met bestuurders die zijn verweven met de samenleving en die het met elkaar iets langer volhouden dan een paar maanden.
En ondanks de verschillen is de samenvatting van HJA Hofland in 1993 zo op onze tijd te projecteren: “Door gebrek aan inzicht en dus kritiek, door sloomheid en overrompeling hebben we ons veel laten welgevallen dat onherstelbare schade heeft aangericht”.
Prof dr Arnold Heertje sprak de Ruigoord Rede uit in 1996: “Deze eeuw spoedt ten einde. We laten dan een tijdspanne achter ons die de grootste misdaad jegens de mensheid aller tijden met zich mee heeft gebracht en waarin moedwillig is vernietigd wat zelfs niet aan de natuur is teruggegeven”
“En dat alles alleen maar omdat Rijk, provincie en gemeente niet bij machte blijken tot een integrale en op de lange termijn gerichte besluitvorming te komen, waarin middelen doelmatig worden aangewend en het immateriële op juiste waarde wordt geschat”. We hadden dit gisteren in de krant kunnen lezen.
Gelukkig ziet Heertje een sprankje hoop. “Moeten wij nu somber zijn over de toekomst? Geenszins. De paradox is dat het blootleggen van het ontstellende gebrek aan kwaliteit, zorgvuldigheid en communicatie in onze samenleving, tegelijk het uitgangspunt van belangwekkende verbeteringen is. De afstand tussen de werkelijke gang van zaken en de potentie is enorm.” Een buitengewoon optimistische manier om uit te leggen dat elk nadeel zijn voordelen heeft. En er is ook vandaag de dag nog steeds veel mogelijk om deze afstand kleiner te maken.
Gerrit Komrij in 2003 spreekt in zijn rede over democratie in de jaren zestig. Je zou denken dat het toen wellicht beter en in ieder geval vrolijker was: “Iedereen mocht over alles meepraten – democratisering, inspraak. In feite wist meestal niemand van niets. Er werd door een meerderheid nee gezegd en verderop gebeurde het toch. Er werden risico’s voorspeld en eigenlijk was het al beslist. Er werd geëvalueerd over besluiten waarvan men in de achterkamer al wist dat ze nooit genomen zouden worden. De schijndemocratie was zo verpletterend aanwezig dat niemand begreep dat de echte democratie was afgeschaft. “
Misschien hebben wij in deze tijd een andere vorm van schijndemocratie te pakken. Eveneens zo verpletterend dat niemand begrijpt dat de echte democratie is afgeschaft, vrij naar Komrij. De schijndemocratie van het gepolariseerde gefragmenteerde verlamde parlement met een regering waarin vooral bestuurders zitten die de boel niet bij elkaar konden houden, helaas.
Maatschappij-kritiek die van alle tijden is? De strohalm die Hofland, Heertje en Komrij aanreiken is hopelijk ook van alle tijden: Ruigoord. Ruigoord redt ons!
HJA Hofland over Ruigoord: “Het bijzondere is dat het zijn kritische vermogens onverminderd op peil heeft gehouden zonder dat het, zoals ruimschoots is bewezen, daarbij in de afgrond van een even axiomatisch negativisme is getuimeld. “
Arnold Heertje in 1996: “Als Ruigoord eenmaal is opgeofferd aan de uitbreiding van de haven van Amsterdam, brengt zelfs oneindige spijt niet terug wat verdwijnt aan uit de natuur gegroeide natuur, aan het onvervangbare aan kunst en cultuur en bovenal aan het in ruimte en tijd eenmalige samenspel van een wijze leefgemeenschap en een woest milieu.”
God zij dank is het niet zover gekomen.
En bij nadere lezing had Gerrit Komrij toch niks positiefs te melden, of het moet zijn onwaarschijnlijke hoeveelheid humor zijn waardoor hij Ruigoord niet in woorden maar in stijl en toon recht heeft gedaan.
Beste mensen
Zo slecht is het naar mijn opvatting anno 2025 gelukkig niet gesteld met Amsterdam en ook niet met Ruigoord. Ondanks alle maatschappij-kritiek en gebrekkige democratische systemen zijn we in deze stad zover gekomen dat er sprake is van een diverse stad, met ruimte voor vele verschillende groepen van Amsterdammers, die elkaar bevragen en belagen, maar elkaar niet dagelijks naar het leven staan. Die over het algemeen verder kijken dan hun fantastische zelf of alleen hun eigen individuele huis en tuin.
Amsterdam stuurt haar collectieve toekomst op hoofdlijnen met structuurvisies, die plannen voor de komende dertig jaar bevatten, die weliswaar veel te traag worden uitgevoerd, maar in ieder geval wel zorgvuldig. En waarin plaats is voor cultuur en vrijhavens, met Ruigoord als prachtig voorbeeld. De afgelopen vijftig jaar mogen we als Amsterdammers toch buitengewoon te spreken zijn over de ontwikkeling van Zuid-Oost, Nieuw-West, Noord, de Oostelijke eilanden, de IJ-oevers ook al liep dat anders dan Rem Koolhaas had bedacht, de Zuidas, IJburg 1 en 2, het centrum en zuid met een state of the art Museumplein, Leidseplein en Rembrandtplein, met prachtige parken als het Oosterpark, het Westerpark, het Noorderpark, het Vondelpark en natuurlijk het Sarphatipark.
Wat te denken van de unieke acupuncturistische vernieuwing van De Pijp de afgelopen vijftig jaar. Daar kun je nu fantastisch wonen én ouwehoeren in die vele leuke kroegen en op de terrassen, om Jan Schaeffer te eren die daar in de jaren zeventig en tachtig zo aan getrokken en gesleurd heeft. En zie de clustering van de universiteitsgebouwen in de binnenstad, die geleid heeft tot zoveel op en top voorzieningen voor jonge Amsterdammers. En dan hebben we het nog niet gehad over de Noordzuidlijn, de Polderbaan, de ondertunneling van de Gaasperdammerweg (thans bekend als A9). Amsterdam heeft zich de afgelopen vijftig jaar collectief getransformeerd, ten faveure van ontelbaar vele Amsterdamse gemeenschappen, en niet ten faveure van het individuele welzijn of welvaren. Laten we dat vasthouden.
Natuurlijk zie ik ook wat beter kan: Ajax had kampioen moeten worden, jonge mensen betalen zich blauw om in een gangkast te mogen wonen, oude mensen komen de trap niet meer op en kunnen niet verhuizen. We kunnen de meest moeilijke evenementen organiseren maar elke dag schone en dus gezonde straten en pleinen organiseren? Dat lijkt onmogelijk. En dan zijn er nog die vele toeristen die zich helemaal suf blowen en dan als ongeleide projectielen op onze fietspaden lopen of erger nog; op fatbikes het leven van jonge en oudere Amsterdammers bloedlink en gevaarlijk maken. Dat zie ik ook.
Wat betekenen deze lange lijnen voor de toekomst van Amsterdam en Ruigoord? Ruigoord heeft zich collectief getransformeerd de laatste duizend jaar tot wat het nu is. En dat moeten we vasthouden als leidend principe de komende vijftig jaar: collectieve transformatie vanuit een groter conceptueel integraal plan. Ik werk dat straks verder uit in mijn tweede en derde voorstel voor de toekomst.
Laten we het eerst hebben over die 1000 jaar. Ruigoord is dus ouder dan Amsterdam. Het is de Culturele Vrijhaven Ruigoord die nu richting de 100 jaar gaat, dat is in 2073. Waar in 1973 kunstenaars begonnen vanuit een intrinsiek idee van een vrijhaven en bescherming van een bijzonder gebied, is er nu na 50 jaar de zekerheid dat er tenminste nog 25 jaar voortbestaan kan worden. Amsterdam ziet de betekenis. Zegt: gefeliciteerd met je 50-ste, je mag 75 worden.
Het eerste punt dat ik vanmiddag echt wil maken is dat Ruigoord er al duizend jaar is (ik heb het al een paar keer gezegd). Waarom zou Ruigoord er niet nog tenminste duizend jaar mogen blijven? Dit kan en moet genereuzer. Ik begrijp dat er eind van het jaar getekend wordt maar dat de discussie nog zeker niet voorbij is. Ruigoord is ouder dan Amsterdam en zegt ook niet tegen de stad: gefeliciteerd met je 750ste verjaardag, je mag weer 25 jaar verder. Daarna is er niets zeker.
Laten we vandaag voor eens en voor altijd vaststellen dat Ruigoord onderdeel is van Amsterdam. Cultureel erfgoed, wat vraagt om culturele contouren ter bescherming! Het is van grote waarde dat er de komende decennia zekerheid is. Voor de bewoners, de kunstenaars en de stedenbouwkundigen van de gemeente. En ondenkbaar dat iemand daarna sloop zou overwegen. De grachtengordel hebben we ook voor sloop behoed (dank Geurt Brinkgreve!), net als Betondorp, de Van der Pekbuurt en De Pijp. Het is belangrijk te constateren dat Ruigoord waarschijnlijk zo oud zal worden als de weg naar Rome en dat de waarde daarvan onvervangbaar groot is, niet in geld uit te drukken want uniek en in immateriële zin van het allerhoogste zintuiglijke niveau.
Dat betekent overigens ook naar mijn idee dat Ruigoord de plicht heeft haar culturele eigenheid te bewaren en bewaken, en moet uitkijken voor vercommercialisering en onverantwoorde schaalvergroting. Het authentieke, het zintuiglijke, het ongewone, het schone, het kwetsbare maakt Ruigoord zo uniek.
Het tweede punt dat ik wil maken is dat Amsterdam en Ruigoord zich samen sterk moeten maken voor de collectieve transformatie, vanuit het besef dat beide waarde toevoegen aan elkaar en dus verantwoordelijk zijn voor collectieve waarde-ontwikkeling in de immateriële zin van het woord (voor alle duidelijkheid). Het gaat nadrukkelijk niet om individuele verbetering van individuele personen of families, zoals dat in andere landen prioriteit heeft, maar om de ontwikkeling van de gemeenschap en een ecosysteem. “Een bezoek aan Ruigoord raakt alle zintuigen. De combinatie van een kunstenaarsdorp in een havengebied maakt zoveel los omdat het zo ongewoon is. Dat past ook bij Amsterdam; om het bijzonder te koesteren, ook in moeilijke tijden of omgevingen. Het ongewone kan hier gewoon. Amsterdam heeft altijd kunst en kunstenaars gekoesterd omdat juist zij ons nieuwe dingen laten beleven. Dat voel je zo indringend op Ruigoord. Ruigoord heeft daarom eeuwigheidswaarde”. Dat zei ik toen Ruigoord 50 jaar bestond, in 2023. En dat is de reden – denk ik – dat ik hier mag spreken.
Stedelijke ontwikkeling is net zo oud als de weg naar Rome. Er is behoefte aan iets nieuws – een Colosseum bijvoorbeeld -, je zet een iconisch gebouw in een weiland en na een paar honderd jaar blijkt dat de stad eromheen is gegroeid. Dat zagen we in Amsterdam ook, met het ontwerp van de grachtengordel begin 1600, met het Concertgebouw rond 1880, met de Vrije Universiteit rond 1900, met EYE Filmmuseum en de Adam Tower rond 2010 (ik sla even een paar ontwikkelingen over, het Algemeen Uitbreidingsplan van 1935 bijvoorbeeld, excuses meneer Van Eesteren, en dan moet ik Berlage met Plan Zuid rond 1900 natuurlijk ook noemen en me daarvoor eveneens verontschuldigen)
In Rotterdam zien we het nu gebeuren bij de Rijnhaven, achter de Wilhelminapier met Hotel New York als landmark. Daarachter staat nu FENIX, het nationaal fotomuseum… Lantaren Venster en Luxor draaien zich om naar de Rijnhaven en 7000 woningen en een stadsstrand doen de rest.
Uitgangspunt voor de collectieve stedelijke transformatie is de collectieve waarde, in dit geval van Ruigoord in relatie tot Amsterdam. Daarvoor kunnen we terug naar 1973. Toen was er behoefte aan iets nieuws, bij bepaalde ondernemende creatieve mensen en zij ontwikkelden organisch een culturele vrijhaven. Er ontstond een enclave; geen iconisch gebouw maar een iconisch gebied. Kunstzinnige en geëngageerde Amsterdammers wilden het vooral beschermen; het was een bijzonder natuurgebied en de opkomst van Haven en Industrie bedreigde dit. In deze enclave creëerden kunstenaars nieuwe kunstvormen en uitingen, die een grote aantrekkingskracht hadden en hebben op bijzondere mensen en die van grote waarde zijn voor stad en bewoners. Wie zich verdiept heeft in de provo’s ziet de parallel: de provo’s waren ook maar met zo’n tweehonderd mensen en hebben een enorme impact gehad op de stad. Hetzelfde geldt voor de initiatiefnemers van Ruigoord, met dat verschil dat zij ook een fysieke plek hebben ontwikkeld, die iets groter is dan Het Lieverdje op Het Spui (overigens ook zeer de moeite waard). En Ruigoord heeft de intergenerationele uitdaging dat zo te houden….
Kleine zijstap. Al in 1973 mocht ik dat als kind ervaren. Ik speelde hier met mijn broers om de hoek bij Ruigoord, aan de Houtrakkerweg te Halfweg, bij mijn opa Gehrels en Tante An, hier hemelsbreed nog geen 5 kilometer vandaan. We gingen soms kijken bij die kunstenaars in die rare huizen. Gek en geniaal vonden wij ze. En vol ideeën voor onze kamertjes, onze fietsen steps en rolschaatsen, voor nieuwe boeken, liedjes, muziekinstrumenten kwamen we dan weer thuis.
Ruigoord is zo’n iconische plek waar bezoekers blijvende herinneringen aan koesteren, een iconische plek waar de stad zich omheen zou moeten vouwen, in mijn opvatting. Omdat deze plek zoveel functies heeft.
Het creëren van collectieve waarde vraagt om integrale ontwikkeling. Dat betekent dat alle elementen en alle functies meetellen, dus niet alleen diegene die de ene of de andere partij goed uitkomen of waar de machtigste de meeste zin in heeft. Integrale ontwikkeling betekent het stapelen van functies, zoals bijvoorbeeld in Madrid gebeurd is: de M4 en de M30 (een soort A2 en A10) zijn overkluisd en daarboven op is een park gecreëerd door het Nederlandse landschapsarchitectenbureau West 8 van 110 hectares, 6 kilometer lang, met 94 verschillende invullingen, van skateparken tot fontein-stranden en van vlindertuinen tot rozenperken. Dankzij een visionaire burgemeester, die in een paar jaar alle partijen van links tot rechts achter zich kreeg, het plan in vier jaar uitvoerde zonder precies te weten wat hij onderweg aan complexiteiten en ingewikkeldheden tegenkwam. Deze zijn allemaal werkender weg opgelost. Alle straten en pleinen zijn overigens zo schoon dat je ervan kunt eten, mocht ik vorige week constateren. Ook dat kan dus! Collectieve waarde is toegevoegd en het individuele belang is ondergeschikt gemaakt en heeft daardoor paradoxaal genoeg gezegevierd. Alle bewoners erom heen hebben hun kwaliteit van leven enorm zien toenemen. In plaats van aan de snelweg, wonen ze nu aan een prachtig park. In een woning die twee of drie keer zoveel waard is geworden. Kosten: € 6 miljard. Opbrengsten: een veelvoud daarvan, materieel en immaterieel. (Amsterdam daarentegen heeft besloten tot 2032 geen grote projecten meer te doen. Onbegrijpelijk). Hier zegeviert de stad Madrid omdat er zoveel collectieve waarde is toegevoegd en het individuele belang ondergeschikt is gemaakt en daardoor paradoxaal genoeg heeft gezegevierd. Geen verzameling VVE’s maar een visionaire daadkrachtige stad!
Integrale ontwikkeling betekent voor Ruigoord dat cultuur naast industrie kan bestaan, en natuur naast economie. Dat vraagt om een trendbreuk met het verleden. Het gaat dus niet om alleen kunst en cultuur, of alleen industrie. Dankzij het stapelen van alle opgaven is er op een nieuwe manier te bezien hoe Ruigoord haar functies behoudt in een veranderende wereld. Want de wereld verandert en dat heeft ook consequenties voor Ruigoord: sommigen elementen hebben we in de hand, anderen niet: klimaatverandering en zeespiegelstijging, bodemdaling en biodiversiteit, verzilting en verdroging zijn natuurverschijnselen waar we iets op moeten vinden. We hebben wel in de hand hoe we omgaan met energietransitie, urbanisatie, kunst en cultuur en een steeds grotere ruimtelijke vraag voor economie.
Punt 1 is dus bestaanszekerheid voor 1000 jaar, punt 2 is creëren van collectieve waarde op Ruigoord en daarmee voor Amsterdam. Mijn derde voorstel zou zijn om op Ruigoord het pionieren en experimenteren voort te zetten en te bezien hoe Ruigoord een proeflocatie voor wonen en werken kan worden. Als een Colosseum in het weiland, als een parel in een industriegebied dat langzaam zal transformeren omdat de wereld en dus ook Amsterdam moet verduurzamen. Ruigoord kan uitgroeien tot woonenclave en zal Haven-Stad langzaam naar zich toe zien komen.
De stad Amsterdam maakt dan een sprong over de A10! Een sprong van vreugde, want er ontstaat collectieve meerwaarde. En technisch is het niet ingewikkeld. De A10 West is te overkluizen en/of af te waarderen tot een stadsstraat, waardoor er veel meer woningen aan deze kant van de stad te bouwen zijn waar alle generaties – en vooral de jongeren – zoveel behoefte aan hebben. Die jongeren die de stad zo nodig heeft om te kunnen blijven functioneren. (Met alleen 50-plussers en expats redden we het niet dames en heren.) Voor snelle woningbouw alhier zijn goede rendabele afspraken te maken, in samenwerking tussen markt en overheid. De stukken grond die vrijkomen kunnen deels publieke functies krijgen, waarbij Parijs en Madrid als recente voorbeelden dienen hoe je stationslocaties veel beter kan benutten door er woningen kantoren en voorzieningen bovenop te bouwen. Nog een voordeel: verdichten en verduurzamen rond stations gaat zo hand in hand, want met een hoge dichtheid is openbaar vervoer sneller rendabel en zijn de stations lopend en fietsend bereikbaar waardoor het auto-gebruik en -bezit af kan nemen.
Parijs laat ook zien hoe je tot een leefbare gezonde stad komt met publieke voorzieningen als sportvelden, bibliotheken, parken, sociale woningbouw en ziekenhuizen. De prijsvragen en aanbestedingen kregen daar maatschappelijke criteria; de grondprijs was niet leidend (zoals we dat overigens ook met de aanbesteding van de Adam Tower hebben gedaan. Daar was het meest creatieve concept het belangrijkste criterium en niet de prijs). Laten we op deze manier ook nieuwe concepten de ruimte geven waar jonge Amsterdamse ondernemers dag en nacht voor willen werken: sociale woningen, scholen, vernieuwende sportmogelijkheden met de Amstel om in te zwemmen en de Wave Pool om te surfen in het Amsterdam Surf District in Amsterdam-noord als metafoor. Parijs heeft zich ontdaan van knellende regelgeving, dat zouden wij ook moeten doen om te versnellen.
De stad groeit zo naar Ruigoord toe en de Haven behoudt haar functionaliteiten. Idealiter maakt Amsterdam samen met Rotterdam en eventueel anderen een toekomstvisie op haven-industriële complexen, waarbij groen staal voor Amsterdam en IJmuiden een vanzelfsprekend onderdeel is. We moeten toch onze eigen spullen d maken. Staal is nodig voor onze strategische autonomie in Europa, wij zijn er in onze regio bovendien erg goed in; we hebben in IJmuiden een fabriek die er al meer dan honderd jaar staat. Investeren we in groen staal met waterstof gemaakt, dan brengen we meteen de vraag naar groene energie op gang. Dit bevordert de energietransitie en kan de groene economie ook groeien. De haven van Amsterdam wordt de meest duurzame ter wereld. Uitruil van functies kan de efficiëntie en de concurrentiepositie van Nederland ten goede komen. Niet alles hoeft immers overal en de Haven van Amsterdam transformeert – net als die van Rotterdam – sowieso door de veranderende vraag naar kolen, benzine, olie, waterstof en verandering van goederenstromen. De haven heeft hier heldere kaders gesteld, uitgaande van een nieuwe duurzame strategie.
Stadsontwikkeling gaat ook over mobiliteit: de structuur van Amsterdam leent zich uitstekend voor uitbreiding van het openbaar vervoer aan deze kant van de stad, door de Noord-Westlijn te creëren: het doortrekken van tram 5 naar de Isolatorweg, het sluiten van de kleine ring en het aanleggen van een skytram over het IJ, ook wel de IJbaan genoemd. Amsterdam blijft zich dan onderscheiden door iconische innovaties die maatschappelijk functioneel zijn en de stad speelt sneller en innovatiever in op de groei van Noord en straks van West. Nu al is de grote bottleneck de ‘sprong over het IJ’ en de aanleg van bruggen duurt decennia en is duur. Een skytram heeft genoeg vervoerswaarde en kan snel; Bolivia heeft de langste skytram ter wereld van 30 kilometer en Goteborg werkt aan een skytram van 3 kilometer lang, ontworpen door ons eigen UNStudio. Amsterdam zou deze oplossing toch ook aan kunnen grijpen?
Het resultaat: het duizend jaar oude eiland Ruigoord krijgt een plek midden in de stad en blijft een vrijplaats waar oud en nieuw verbonden zijn en jong en oud zich thuis voelen. De sprong van vreugde over de A10 en over het IJ maakt de regio Amsterdam weer open en toegankelijk ook voor jonge mensen die nog geen wooncarrière gemaakt hebben, tegen een relatief aantrekkelijke prijs. Amsterdam vernieuwt zichzelf keer op keer en blijft een magneet waar mensen graag willen wonen. De Haven transformeert naar groen en is in staat de duurzaamste haven van de wereld te worden. Nederland krijgt weer perspectief, dankzij deze grote investeringen van ons allen in collectieve waarden.
Op naar de toekomst, ik heb geprobeerd wat perspectief te geven. Op naar 1000 jaar Ruigoord! Wellicht kunnen we in 2073 een tussenstand opmaken. Zien of een beetje lange termijndenken en integraal uitvoeren heeft geholpen. Ik ben er graag bij. Op Ruigoord! U ook?
Carolien Gehrels
14 september 2025

